نمایش دسته بندی

خبرنامه مقابله با فقر و نابرابری

خبرنامه شماره ۵۰ مقابله با فقر و نابرابری: آوار کرونا بر سر فرودستان

به تدریج نقشه اپیدمی ویروس کرونا در کشور، کامل و کامل‌تر می‌شود. هنوز سخن گفتن درباره پیک بیماری و شیوع آن زود است. آمار رسمی و غیر رسمی منتشر شده نشان از پیشروی بیماری دارد و هر روز بر تعداد افراد مبتلا و جان باختگان افزوده می‌شود. تقریباً همه استان‌ها...

خبرنامه شماره ۴۹ مقابله با فقر و نابرابری: نابرابری و کرونا

نابرابری و کرونا نابرابری درآمدی یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر سلامت افراد است. افراد، رفاه خود را در مقایسه با متوسط رفاه جامعه خود می‌سنجند و زمانی‌که در مقایسه با دیگر افراد دسترسی کمتری به منابع داشته باشند، احساس محرومیت نسبی می‌کنند. این مسئله تأثیر زیادی بر نگرش، رفتارها...

خبرنامه شماره ۴۸ مقابله با فقر و نابرابری: کرونای فقرا و اغنیا

کرونای فقرا و اغنیا ویروس کرونا بالاخره از راه رسید و اولین مرگ‌ومیر ناشی از آن گزارش شد. طبیعی است که مسئولان ذی‌ربط تلاش‌هایی را به‌منظور کنترل شیوع ویروس انجام خواهند داد، اما آیا این خدمات به میزان مساوی در دسترس فقرا و اغنیا قرار خواهد گرفت؟ علاوه بر این،...

خبرنامه شماره ۴۷ مقابله با فقر و نابرابری: امید و فقر

امید و فقر معمولاً در ماه‌ها و هفته‌های پایان سال یا به قول عموم «شبِ عید»، فرودستان به‌خصوص سرپرستان خانوارهای فقیر فشار مضاعفی را متحمل می‌شوند؛ زیرا از یک‌سو هزینه‌های خانوار افزایش می‌یابد، کودکان انتظار دارند نو پوش شوند و زنان انتظار دارند خرجی بیشتر داشته باشند تا وضعیت خانه...

خبرنامه شماره ۴۶ مقابله با فقر و نابرابری: عدالت و انقلاب

عدالت و انقلاب مسئله فقر و رفع آن به معنای اخص و همچنین برقراری عدالت اجتماعی به معنای اعم آن از اهداف انقلاب اسلامی ایران بود. این مهم بلافاصله پس از پیروزی انقلاب در قوانین اساسی کشور، در بسیاری از اصول به‌صورت ضمنی و در برخی نیز به‌صورت صریح مورد...

خبرنامه شماره ۴۵ مقابله با فقر و نابرابری: فقر و شورش

فقر و شورش برای هر جامعه نظم اجتماعی از اهمیت حیاتی برخوردار است و به همین دلیل همواره دغدغه وضعیت نظم یا بی‌نظمی اجتماعی مورد توجه مدیران نظام‌های سیاسی، محققان و صاحب‌نظران علوم اجتماعی قرار گرفته است. بدون نظم، جامعه دچار نوعی گسیختگی یا آشفتگی اجتماعی می‌گردد. اساس نظم اجتماعی...

خبرنامه شماره ۴۴ مقابله با فقر و نابرابری: نظم اجتماعی و فقر

نظم اجتماعی و فقر رابطه نظم اجتماعی با شرایط اقتصادی همواره مورد توجه محققین بوده و از اواخر قرن ۱۹ بحث درباره زمینه‌های فردی، اجتماعی و اقتصادی نظم اجتماعی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. تغییرات و دگرگونی‌های اقتصادی- اجتماعی که عمدتاً در اثر توسعه اقتصادی و موقعیت...

خبرنامه شماره ۴۳ مقابله با فقر و نابرابری: نظم و فقر

نظم و فقر در همه جوامع مسئله نظم و امنیت اجتماعی برای دولت، حاکمیت و مردم مسئله مهمی است. روابط انسان‌ها در جامعه بر نظم و قاعده‌های خاصی استوار است و شیوه‌های رسمی و غیررسمی نظارت و کنترل اجتماعی برای حفظ نظم و امنیت اجتماعی، تدارک دیده شده است. نظم...

خبرنامه شماره ۴۲ مقابله با فقر و نابرابری: فقر و انرژی

فقر و انرژی استفاده از انرژی  اثرات عمده و غیر قابل انکاری برای دستیابی به بهره‌وری، رفاه و آسایش بیشتر انسان‌ها داشته است. امروزه اقتصاد بدون استفاده از خدمات حامل‌های مختلف انرژی غیر قابل تصور است. انرژی، اثرات دامنه‌داری بر زندگی انسان‌ها دارد و از اشتغال تا توسعه ، از...

خبرنامه شماره ۴۱ مقابله با فقر و نابرابری: جنبش یا ناجنبش تهیدستان

جنبش یا ناجنبش تهیدستان گفته شده جنبش تهیدستان شهری در تقابل با دولت به‌مثابه تولیدکننده و آراینده فضا قرار می‌گیرد. دولت از یک سو عامل تولید فضا بر پایه نابرابری است و از سوی دیگر جنبش تهیدستان در پی آن است تا سهمی از فضای شهری را به دست آورد....

خبرنامه شماره ۴۰ مقابله با فقر و نابرابری: کنش‌های اعتراضی تهیدستان

کنش‌های اعتراضی تهیدستان بی‌تردید وجه غالب نیروی محرکه کنش‌های اعتراضی تهیدستان شهری، نوعی واکنش از سر ضرورت اقتصادی یا فقر است. مگر غیر از این است که وجه ممیزه تهیدستان شهری از دیگر گروه‌های اجتماعی، درنهایت فقر اقتصادی و ناداری است. این ناداری در فضای شهری صورت‌های گوناگونی دارد که...

خبرنامه شماره ۳۹ مقابله با فقر و نابرابری: “تهیدستان” یا “حاشیه‌نشینان”

“تهیدستان” یا “حاشیه‌نشینان” «حاشیه‌نشینی» از جمله واژه‌هایی است که برای اشاره به فرودستان ساکن در مناطق پیرامونی شهرها و گاه در معناهای گسترده‌تر از این به کار می‌رود. بنا بر نظر بیات(۱۳۹۱) این واژه به سنت جامعه‌شناسان مکتب شیکاگو بازمی‌گردد که گرایش دارند تا با دادن ویژگی‌های خاصی که تهیدستان...

خبرنامه شماره ۳۸ مقابله با فقر و نابرابری: حاشیه‌نشین‌ها و تله فضایی فقر

حاشیه‌نشین‌ها و تله فضایی فقر گاه تصور می‌شود مسئولیت اسکان جمعیت ۱۸ تا ۲۰ میلیونی در مناطق حاشیه‌ای شهرها و بافت‌های فرسوده، بر عهده خود آن‌ها است و این وضعیت، محصول انتخاب طبیعی آن‌ها و حاصل فرهنگ این گروه اجتماعی(فرهنگ فقر) است. درحالی‌که فقر، مقوله‌ای سیاسی-اقتصادی است و حاصل سازوکار...

خبرنامه شماره ۳۷ مقابله با فقر و نابرابری: حاشیه‌نشینی و فقر

حاشیه‌نشینی و فقر این روزها بار معنایی حاشیه‌نشینی و حاشیه‌نشینان دچار تغییرات اساسی شده است. تا پیش از اعتراضات آبان اغلب تصور می‌شد حاشیه‌نشینان مردمی فقیر و منفعل هستند که شایسته لطف و عنایت دولت و مردم نیکوکار می‌باشند. اما امروز همه باور دارند که حاشیه‌نشینان نیروی اجتماعی بالقوه‌ای محسوب...

خبرنامه شماره ۳۶ مقابله با فقر و نابرابری: فقدان استراتژی فقرزدایی و مهجوریت دانشگاه

ضرورت تعامل دستگاه‌های اجرایی با دانشگاه‌ها فقدان استراتژی فقرزدایی و مهجوریت دانشگاه شرایط لازم جهت انعکاس مطالعات فقر در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی مسئله ارتباط دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی با مراکز برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری یکی از موضوعات چالشی است که تقریباً در همه حوزه‌های سیاست‌گذاری موضوعیت دارد. در یک دید کلان...

خبرنامه شماره ۳۵ مقابله با فقر و نابرابری: حاشیه یا متن فقر

حاشیه یا متن فقر در پی وقوع اعتراضات آبان‌ماه علیه افزایش قیمت بنزین، توجه زیادی معطوف حاشیه شهرها و مناطق اسکان غیر رسمی شد. اگرچه به دشواری بتوان معترضان را منحصر به ساکنان مناطق حاشیه‌نشین دانست، اما گزارش‌های اولیه مقامات مسئول از جمله وزیر کشور نشان می‌دهد بخش بزرگی از...

خبرنامه شماره ۳۴ مقابله با فقر و نابرابری: خشونت و فقر

خشونت و فقر گزارش‌ها درمورد خشونت نشان می‌دهد به جز قتل، سایر انواع خشونت طی سال‌های اخیر روند فزاینده‌ای داشته‌اند. برای مثال اگرچه طی سه دهه اخیر موارد وقوع خودکشی منجر به مرگ، روند روبه افزایش داشته اما از سال۱۳۹۰ این روند شتاب بیشتری داشته است. بنا بر برخی گزارش‌ها،...

خبرنامه شماره ۳۳ مقابله با فقر و نابرابری: پایان نولیبرالیسم و تولد دوبارۀ تاریخ

پایان نولیبرالیسم و تولد دوبارۀ تاریخ این عنوان یادداشتی است از ژوزف استیگلیتز؛ اقتصاددان معروف آمریکایی، که هفتۀ پیش در project syndicate منتشر شده است. استیگلیتز، برندۀ نوبل اقتصاد در سال ۲۰۰۱ است و سال‌ها از مقامات ارشد بانک جهانی و یکی از واضعان سیاست‌های تعدیل اقتصادی بوده است. او...

خبرنامه شماره ۳۲ مقابله با فقر و نابرابری: حذف مدارس نمونه؛ تمایززدایی از آموزش یا بازارسازی برای مدارس انتفاعی

حذف مدارس نمونه؛ تمایززدایی از آموزش یا بازارسازی برای مدارس انتفاعی اخیراً نمایندگان مجلس طرحی را مصوب کردند که براساس آن دولت مکلف است تمام گونه‌های مدارس دولتی (تیزهوشان،‌ نمونه مردمی،‌ و …) را حذف کند و مدارس به دو گونۀ دولتی و غیردولتی تقسیم شوند. به‌لحاظ جامعه‌شناختی و سیاست‌گذاری...

خبرنامه شماره ۳۱ مقابله با فقر و نابرابری: سرمقاله

سرمقاله در بحث‌های سیاست‌گذاری و در زمینۀ دسترسی و استفاده از امکانات عمومی و تسهیلات اجتماعی، دو واژۀ accessibility و affordability بسیار پرکاربردند و تمایز میان این دو در سیاست‌گذاری اهمیت اساسی دارد. هرچند در فارسی بعضاً «دسترس‌پذیری» به‌عنوان ترجمۀ هر دو واژه استفاده می‌شود، اما واژۀ دوم بیشتر به...

خبرنامه شماره ۳۰ مقابله با فقر و نابرابری: پویایی فقر در روز جهانی فقر

پویایی فقر در روز جهانی فقر فقر هم از منظر اقتصادی و به منزله میزانی از نابرابری درآمدی و هم از منظر اجتماعی و به‌مثابه یک مشکل اجتماعی، از پویایی برخودار بوده و نه‌تنها از نظر کمی دائماً در حال تغییر است، بلکه از جهت کیفی نیز الگوی آن ثابت...

خبرنامه شماره ۲۹ مقابله با فقر و نابرابری: اولویت چیست؛ یارانه‌های پنهان یا رانت‌های پنهان؟

اولویت چیست: یارانه‌های پنهان یا رانت‌های پنهان؟ به‌طورخاص طی یکسال اخیر طیفی از اقتصاددانان بحثی ذیل عنوان «یارانه‌های پنهان» را درانداخته‌اند و تاکنون انواعی از محاسبات و برآوردهای آماری دربارهٔ میزان این نوع از یارانه‌ها انجام داده‌اند. منظور از یارانهٔ پنهان، «عدم‌النفع» دولت در قیمت‌گذاری ارزان کالاها، به‌ویژه حامل‌های انرژی...

خبرنامه شماره ۲۸ مقابله با فقر و نابرابری: خرید خدمات آموزشی؛ تداوم دگردیسی مدرسه به بنگاه اقتصادی

خرید خدمات آموزشی؛ تداوم دگردیسی مدرسه به بنگاه اقتصادی خرید خدمات آموزشی یکی دیگر از طرح‌های دگردیسی مدرسه به بنگاه اقتصادی[۱] است که طی ۴، ۵ سال اخیر از سوی دولت اجرا می‌شود. براساس این طرح، آموزش‌وپرورش چند سازوکار را به‌کار می‌گیرد که رایج‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: ۱. واگذاری مدرسۀ...

خبرنامه شماره ۲۷ مقابله با فقر و نابرابری: قابلیت به‌مثابه آزادی

قابلیت به‌مثابه آزادی قابلیت یک فرد، مفهومی است که به‌طور مشخص ریشه ارسطویی دارد. زندگی یک انسان را می‌توان به‌صورت دنباله‌ای از کارهایی که او انجام می‌دهد، یا وضعیت‌هایی که در آن‌ها قرار می‌گیرد در نظر گرفت و این‌ها متفقاً مجموعه‌ای از «کارکردها» را تشکیل می‌دهند؛ یعنی اقدامات و موقعیت‌هایی...